‘Er valt veel te lachen in het onderwijs’

Er zijn vele manieren om te communiceren, om discussies aan te wakkeren of een heikel punt aan te snijden. Ook als het om onderwijs gaat. Cabaret in het Onderwijs heeft een volstrekt eigen manier om doorgaans stevige thema’s te belichten: het gezelschap richt zich op de gulle lach. Op de planken. En in cartoons. Voortaan is er regelmatig een cartoon van dit gezelschap te vinden op onderwijs-communicatie.nl. Ter introductie hielden we een Q&A met Frank van Alphen.

Hoe is Cabaret in Onderwijs ontstaan?
‘In onze studententijd maakten we al cabaret. Met programma’s als “Alleen een dode panda op mijn veranda”, behaalde ik de halve finale van het Amsterdams Kleinkunst Festival, was finalist tijdens de Nijmeegse Nacht van het Cabaret en presenteerde evenementen als het Keinderkupkesfestival. Jeroen en Martijn traden op als standup comedy act en wonnen o.a. de Pythische Spelen. Toen de studententijd voorbij was, werd de cabaretmicrofoon aan de wilgen gehangen en gingen we werken.’

‘Al snel begon het weer te kriebelen. Als onderwijzer maakte ik lange studiemiddagen mee, waarbij de leraren 8 uur aan inhoudelijk sprekers voorgeschoteld kregen. En als er al een act werd ingehuurd, dan draaide deze zijn standaardshow af, die vaak weinig met onderwijs te maken had. Zo startten we begin 2011 met “Cabaret in Onderwijs” waarin we dagvoorzitters, cabaretiers en of (lied)teksten leveren specifiek voor het onderwijs. Later zijn hier cartoons bijgekomen.’

Wie zitten er achter Cabaret in het Onderwijs?
‘De kern bestaat uit Martijn, Jeroen, Barbara, ikzelf en een aantal freelancers. Binnen een wisselende taakverdeling maken we de teksten, de muziek, de cartoons, de filmpjes.’

Wat willen jullie tot stand brengen?
‘Een beetje humor toevoegen aan het onderwijs. Dit hoeven niet alleen optredens te zijn. Vorig jaar waren er stakingen in verband met passend onderwijs en hebben we in samenwerking met de vakbonden een aantal cartoons en een stakingslied gemaakt. De uitdaging zit er dan in om in één cartoon de kern van het probleem neer te leggen en tegelijkertijd een glimlach op het gezicht van de lezer te toveren.’

Meneerkrijtjeultiemebezuiniging

‘De cabaretacts maken we altijd in overleg met het schoolbestuur of organisatie, dus dan verschilt de insteek per keer. Uiteraard hebben we zelf ook wel een mening. Laatst stonden we voor een strategiebijeenkomst met de top van het onderwijs. Daar werden onderwerpen besproken als schaalgrootte, verhogen van de efficiency en digitalisering binnen het onderwijs. Over leerlingen werd niet gesproken. Tja, daar zeggen we natuurlijk wel iets van. Het zijn scholen waar je het over hebt, dat is toch iets wezenlijk anders dan het besturen van een krokettenfabriek.’

Wat is jullie visie op communicatie voor/over het onderwijs?
‘Kort en duidelijk. Vergeet moeilijke woorden, afkortingen en jargon. IB-er, AB-er, RT-er. Het is een sport geworden om zo lang mogelijk termen te bedenken, zodat ze daarna weer kunnen worden afgekort. Dat is geen communiceren, dat is puzzelen.’

‘Als het gaat om communicatie dan zijn we doorgeslagen. Laatst lazen we een vraaggesprek over onderwijs, waarin werd gevraagd: “Wat is opbrengst gericht werken?”. Het antwoord was: “Opbrengstgericht werken is het systematisch en doelgericht werken aan het maximaliseren van prestaties”. Dan kun je ons wegdragen. Alles wat er staat is waar, maar er is toch niemand die ook maar enig gevoel heeft bij wat er staat? Daarom hebben we ook veel plezier bij het maken van de cartoons: proberen om in één duidelijke zin de kern weer te geven.’

Hoe komen de cartoons tot stand?
‘Die ontstaan vanuit de praktijk. Grappige dingen die we zien in de klas, tips die we krijgen van onze lezers of problemen die leraren bezig houden. Zo hebben we veel reactie gehad op de cartoon waarin Krijtje tegen een moeder zegt: “Sorry, ik concentreer me meer op rapporten, handelingsplannen en leerlingdossiers. Het lesgeven zelf doet een stagiair”. Schijnbaar is het heel herkenbaar. Logisch ook. Veel collega’s worstelen met de vraag wat nu hun taak is. De rol van de leraar is veranderd; deze is veel analytischer en administratiever geworden. Worden we daar beter van? Ik weet het niet. Mijn favoriete leraar was meneer Groffen. Een leraar Nederlands, die met zoveel passie over boeken kon vertellen, dat ik lezen leuk begon te vinden. Dat is voor mij een goede leraar. Ik kan me niet voorstellen dat mijn zoon later zegt: “Ik heb alles te danken aan meneer Ton, want hij heeft zo’n goed handelingsplan over mij geschreven: er stonden SMART-doelen in waar menig ander leraar een puntje aan kon zuigen!”’

Valt er veel te lachen in het onderwijs?
‘Er valt zeker veel te lachen in het onderwijs. Een lerares die naar me toe komt en zegt: “Frank, hier heb je de DVD terug, ik heb hem nog niet teruggespoeld”. Daar kan ik erg om lachen. Of een moeder die in een oudergesprek zegt: “Hij is pas acht jaar, maar hij is nu al slimmer dan zijn vader”. Dit soort situaties kun je een op een weer gebruiken in je act. Misschien is het daarom waarom oud-leraren als Harry Jekkers, Jack Spijkerman en Peter Heerschop het cabaret zijn ingegaan.’

Wat kunnen we de komende tijd van Cabaret in het onderwijs verwachten?
‘De cartoon Meneer Krijtje wordt binnenkort in het Engels uitgebracht onder de naam “Mr Egghead”. Daarnaast hebben we een aantal mooie optredens staan, waarvan we ons bijzonder verheugen op de Nederlandse Onderwijsbeurs (N.O.T.) 2015. En verder zouden we graag met regelmaat onze cartoons delen met dit forum. Waarbij ideeën en feedback meer dan welkom zijn!’

  • Twitter
  • LinkedIn
  • Facebook
  • Pinterest
  • Delicious
  • StumbleUpon
  • Add to favorites
  • RSS
  • Email
  • Print

Reageer

Leuk dat je een reactie wilt achterlaten! Houd er wel rekening mee dat alle reacties eerst gecontroleerd worden.

XHTML: Je kunt de volgende tags gebruiken:: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>


8 + vier =